KHÓ KHĂN LỚP 1 · HOA NẮNG

Con vào lớp 1 nhưng không hiểu cô giáo, không làm theo yêu cầu

Ở nhà, bố mẹ có thể cảm thấy con hiểu khá tốt. Nhưng vào lớp, cô nói: “Các con cất sách Toán, lấy vở Tiếng Việt, mở trang mới và viết ngày tháng.” Các bạn bắt đầu làm còn con vẫn ngồi nhìn.

Ngày đăng: 28/09/2026

Tình huống này không nhất thiết có nghĩa con cố tình không nghe lời. Một trong những điều cần quan sát là khả năng hiểu, giữ và thực hiện thông tin bằng lời trong môi trường lớp học.

Lưu ý chuyên môn: Bài viết cung cấp thông tin giáo dục và gợi ý quan sát, không dùng để chẩn đoán y khoa hoặc tự kết luận trẻ có một rối loạn cụ thể. Khi có lo ngại kéo dài về phát triển, sức khỏe, thính lực, cảm xúc hoặc hành vi, gia đình nên trao đổi với chuyên gia phù hợp.

Vì sao hiểu lời trong lớp khó hơn hiểu lời ở nhà?

Ở nhà, một yêu cầu thường ngắn, bối cảnh rõ và người lớn có thể nhìn trực tiếp vào trẻ: “Con lấy dép đi.”

Trong lớp, hướng dẫn có thể:

• dài hơn,

• gồm nhiều bước,

• được nói cho cả lớp,

• xuất hiện trong môi trường có tiếng bạn nói và nhiều hoạt động,

• dùng từ học thuật hoặc khái niệm không quen,

• yêu cầu trẻ ghi nhớ trong khi đồng thời chuẩn bị đồ dùng.

Do đó, một trẻ hiểu tốt yêu cầu đơn giản ở nhà vẫn có thể gặp khó trong lớp.

4 mức yêu cầu bố mẹ có thể quan sát

Mức 1: Yêu cầu một bước

“Cất bút.”

Mức 2: Hai bước liên tiếp

“Cất bút rồi lấy sách.”

Mức 3: Có khái niệm

“Khoanh hình lớn nhất ở hàng dưới.”

Mức 4: Chuỗi hướng dẫn trong nhóm

“Các con cất sách, lấy vở, mở trang mới và viết ngày tháng.”

Hãy ghi lại mức nào con thực hiện tốt và mức nào bắt đầu cần trợ giúp.

“Không làm” có thể vì “không hiểu”, không chỉ vì “không tập trung”

Nếu một trẻ ngồi nhìn, giáo viên hoặc gia đình dễ cho rằng trẻ thiếu chú ý. Nhưng cần xem điều gì xảy ra khi người lớn đến gần, nói lại ngắn hơn hoặc dùng một gợi ý trực quan.

Nếu con có thể làm được sau khi câu được rút ngắn, đây là thông tin quan trọng về cách trẻ xử lý ngôn ngữ.

Ngược lại, nếu con hiểu rõ yêu cầu nhưng vẫn không duy trì được nhiệm vụ, hướng quan sát lại khác.

Những dấu hiệu nên ghi chép cụ thể

• Con thường bỏ mất bước thứ hai hoặc thứ ba.

• Con làm theo khi được gọi tên nhưng không phản ứng khi cô nói chung.

• Con nhìn bạn để bắt chước thay vì chủ động thực hiện.

• Con cần người lớn chỉ vào đồ vật hoặc trang sách.

• Con trả lời lệch câu hỏi dù nghe thấy câu hỏi.

• Con khó với những từ như “trước”, “sau”, “giữa”, “giống”, “khác”, “đầu tiên”, “cuối cùng”.

Những mô tả này hữu ích hơn câu “con không hiểu gì”.

Bố mẹ có thể tập ở nhà thế nào mà không biến thành học thêm nặng nề?

1. Dùng việc thật trong sinh hoạt

“Lấy cốc rồi đặt lên bàn.”
“Cất dép, rửa tay rồi ngồi vào bàn.”

2. Tăng độ dài từ từ

Bắt đầu ở mức con làm thành công tương đối ổn định rồi mới tăng thêm một bước.

3. Yêu cầu con nhắc lại

Hỏi: “Con cần làm những gì?” Việc nhắc lại giúp kiểm tra trẻ đã giữ được thông tin chưa.

4. Dùng hình ảnh khi phù hợp

Một bảng nhỏ “sách → vở → bút” có thể hỗ trợ tổ chức. Sau đó giảm dần gợi ý khi trẻ độc lập hơn.

5. Chơi trò “nghe và làm”

Ví dụ: “Chạm đầu rồi vỗ tay”, “lấy khối đỏ đặt cạnh khối xanh”. Mục tiêu là hiểu và thực hiện, không phải bắt lỗi trẻ.

Khi nào cần xem xét ngôn ngữ rộng hơn?

Nếu khó khăn hiểu lời xuất hiện cả ở nhà, trường và trong giao tiếp hằng ngày, hoặc trẻ thường trả lời không phù hợp, khó kể lại và khó theo hội thoại, gia đình nên trao đổi với chuyên gia phù hợp.

ASHA lưu ý đánh giá ngôn ngữ ở trẻ cần xem cả ngôn ngữ tiếp nhận, diễn đạt, giao tiếp xã hội và khi phù hợp có thể cần xem xét thính lực. Những thông tin từ phụ huynh và giáo viên cũng có giá trị trong quá trình đánh giá.

Tại Hoa Nắng, phần này có thể được đưa vào mục tiêu học đường thế nào?

Một mục tiêu tốt không nên là “hiểu lời tốt hơn” quá chung chung. Có thể cụ thể hơn:

• thực hiện yêu cầu hai bước với tối đa một lần nhắc,

• nghe hướng dẫn chung và bắt đầu nhiệm vụ trong khoảng thời gian xác định,

• biết hỏi lại khi chưa hiểu,

• hiểu một nhóm khái niệm thường dùng trong lớp.

Cơ sở Quán Toan: 7B Hải Triều, khu vực Quán Toan, phường Hồng An, Hải Phòng.
Cơ sở An Đồng: 559 đường Máng Nước, khu vực An Đồng, phường An Hải, Hải Phòng.
Hotline: 0382 083 417.

Con thường “nghe nhưng không làm”? Trước khi tăng số bài tập, hãy tìm hiểu con đang khó ở hiểu lời, ghi nhớ hướng dẫn hay duy trì nhiệm vụ.

Bài nên đọc tiếp

• Con không theo kịp lớp 1 phải làm sao?

• Trẻ chậm nói có học được lớp 1 không?

• Con không ngồi học được ở lớp 1

Nguồn tham khảo

• ASHA, Spoken Language Disorders: Xem tài liệu nguồn

• ASHA, Late Language Emergence: Xem tài liệu nguồn