KHÓ KHĂN LỚP 1 · HOA NẮNG

Con học lớp 1 nhưng không chơi được với bạn, khó hòa nhập phải làm sao?

Không phải khó khăn ở lớp 1 lúc nào cũng nằm ở đọc, viết hay toán. Có những trẻ làm bài tương đối tốt nhưng đến giờ ra chơi lại luôn đứng một mình, không biết tham gia trò chơi hoặc thường xảy ra xung đột với bạn.

Ngày đăng: 28/09/2026

Gia đình có thể nghe những phản hồi như: “Con không chơi với ai”, “Con hay giành đồ”, “Con chỉ nói về điều con thích”, “Bạn không làm theo ý là con bỏ đi”.

Những tình huống này cần được nhìn như kỹ năng xã hội đang cần hỗ trợ, thay vì chỉ gắn nhãn “nhút nhát”, “khó tính” hoặc “không hòa đồng”.

Lưu ý chuyên môn: Bài viết cung cấp thông tin giáo dục và gợi ý quan sát, không dùng để chẩn đoán y khoa hoặc tự kết luận trẻ có một rối loạn cụ thể. Khi có lo ngại kéo dài về phát triển, sức khỏe, thính lực, cảm xúc hoặc hành vi, gia đình nên trao đổi với chuyên gia phù hợp.

“Không chơi với bạn” và “không muốn chơi” không giống nhau

Trước tiên, hãy quan sát xem trẻ có quan tâm đến bạn không.

• Trẻ đứng gần và nhìn bạn chơi nhưng không biết vào thế nào.

• Trẻ muốn chơi nhưng chen vào bằng cách giành đồ.

• Trẻ chủ động mời bạn nhưng không biết duy trì trò chơi.

• Trẻ thực sự thích chơi một mình và ít để ý hoạt động nhóm.

Bốn tình huống này có thể cần những cách hỗ trợ khác nhau.

Một trò chơi đơn giản thực ra đòi hỏi rất nhiều kỹ năng

Để tham gia một trò chơi với bạn, trẻ có thể phải:

1. Quan sát xem các bạn đang làm gì.

2. Đến gần ở khoảng cách phù hợp.

3. Hỏi hoặc bắt đầu tương tác.

4. Hiểu luật chơi.

5. Chờ lượt.

6. Chấp nhận khi người khác có ý tưởng khác.

7. Giải quyết bất đồng.

8. Kết thúc hoặc rời trò chơi phù hợp.

Chỉ cần một vài bước còn khó, việc “ra chơi với bạn” đã trở nên phức tạp.

Đừng chỉ nói “con ra chơi với các bạn đi”

Câu này cho trẻ biết mục tiêu nhưng không cho trẻ biết cách thực hiện.

Gia đình có thể tập bằng các câu cụ thể:

“Cho mình chơi cùng được không?”
“Đến lượt bạn rồi đến lượt mình.”
“Mình không thích thế, mình chơi cách khác nhé.”

Có thể dùng đóng vai ở nhà, chơi board game có lượt hoặc mô phỏng tình huống thường xảy ra ở trường.

Kỹ năng nào có thể được rèn trước?

Bắt đầu tương tác

Biết gọi tên bạn, hỏi xin tham gia hoặc đưa ra một lời mời chơi.

Chờ lượt

Hiểu “lượt của mình – lượt của bạn” và duy trì trong một trò chơi ngắn.

Linh hoạt

Chấp nhận một thay đổi nhỏ trong luật hoặc ý tưởng của người khác.

Giao tiếp khi có bất đồng

Dùng lời/cử chỉ thay vì giành, đánh hoặc bỏ đi ngay lập tức.

Nhờ người lớn hỗ trợ

Khi không giải quyết được, biết tìm giáo viên thay vì để tình huống leo thang.

Phụ huynh nên hỏi giáo viên thế nào?

Thay vì “cháu có hòa đồng không?”, hãy hỏi:

• Con đứng một mình toàn bộ giờ chơi hay chỉ một số lúc?

• Có bạn nào con thường tìm đến không?

• Con thường xung đột trong loại trò chơi nào?

• Con có tham gia tốt hơn khi cô sắp nhóm nhỏ không?

• Điều gì giúp con quay lại chơi sau khi khó chịu?

Những câu hỏi này cho dữ liệu thực tế hơn.

Hòa nhập không chỉ là “ngồi chung một lớp”

UNICEF Việt Nam nhấn mạnh giáo dục hòa nhập là một hệ thống chào đón và hỗ trợ mọi trẻ. Điều đó có nghĩa môi trường cũng cần tạo cơ hội để trẻ tham gia, chứ không đặt toàn bộ trách nhiệm lên bản thân trẻ.

Ở trường, giáo viên có thể giúp bằng cách ghép nhóm phù hợp, hướng dẫn luật chơi rõ, tạo hoạt động hợp tác có cấu trúc và hỗ trợ khi xung đột.

Khi nào khó hòa nhập cần được xem xét sâu hơn?

Nếu trẻ liên tục bị tách khỏi nhóm, xung đột nhiều, không hiểu quy tắc xã hội cơ bản hoặc khó giao tiếp ở nhiều môi trường, gia đình nên trao đổi với chuyên gia phù hợp để hiểu kỹ hơn về ngôn ngữ, giao tiếp xã hội, cảm xúc và hành vi.

Hoa Nắng có thể đặt mục tiêu xã hội theo cách nào?

Mục tiêu nên cụ thể hơn “hòa nhập tốt”. Ví dụ:

• chủ động mời bạn chơi ít nhất một lần trong hoạt động nhóm,

• chờ 3 lượt trong trò chơi,

• dùng câu xin giúp khi xung đột,

• chấp nhận một thay đổi nhỏ trong luật chơi với hỗ trợ giảm dần.

Cơ sở Quán Toan: 7B Hải Triều, khu vực Quán Toan, phường Hồng An, Hải Phòng.
Cơ sở An Đồng: 559 đường Máng Nước, khu vực An Đồng, phường An Hải, Hải Phòng.
Hotline: 0382 083 417.

Hòa nhập không chỉ là có mặt trong lớp. Mục tiêu là giúp trẻ có thể tham gia, giao tiếp và xây dựng quan hệ trong môi trường đó.

Bài nên đọc tiếp

• Con vào lớp 1 không theo kịp chương trình: bố mẹ nên làm gì?

• Trẻ chậm phát triển có học lớp 1 hòa nhập được không?

• Con vào lớp 1 ngày nào cũng khóc, sợ đi học

• Trẻ khó hòa nhập lớp 1 ở Hải Phòng: tìm trường hay trung tâm?

Nguồn tham khảo

• UNICEF Việt Nam, Giáo dục hòa nhập: Xem tài liệu nguồn

• CDC, Milestones by 5 Years: Xem tài liệu nguồn